Na początku listopada Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało o zakończeniu procesu podpisywania umów z operatorami wybranymi w 4. konkursie KPO na dofinansowanie budowy sieci szerokopasmowych w tzw. białych plamach — obszarach wciąż pozbawionych dostępu do internetu szerokopasmowego.
Ostatecznie podpisano 154 umowy na łączną kwotę ponad 778 mln zł. Dzięki temu szybki internet może trafić do blisko 156 tys. nowych punktów adresowych do końca sierpnia 2026 r.
Udział MŚP i brak dużych operatorów hurtowych
Na realizację projektów w ramach 4. konkursu KPO nie zdecydowało się jednak dwóch dużych operatorów hurtowych — Nexera oraz Światłowód Inwestycje — mimo że ich wnioski zostały ocenione pozytywnie. W efekcie większość beneficjentów stanowią przedsiębiorcy telekomunikacyjni z sektora MŚP. Wielu z nich złożyło wniosek ze względu na uproszczone zasady naboru, które w porównaniu z wcześniejszymi konkursami okazały się dla mniejszych podmiotów znacznie bardziej przystępne.
Poprzednie nabory KPO i FERC – skala działań
Ministerstwo Cyfryzacji podkreśla, że to kolejny etap rozbudowy krajowej infrastruktury światłowodowej. W poprzednich naborach realizowanych zarówno z KPO, jak i z Funduszu Europejskiego na Rozwój Cyfrowy (FERC), podpisano już ponad 220 umów o łącznej wartości około 3,6 mld zł, które obejmują ponad 800 tys. punktów adresowych.
W przypadku samych konkursów KPO wygląda to następująco:
- I nabór KPO: 82 umowy o łącznej wartości ponad 1,5 mld zł
- II nabór KPO: 25 umów na ponad 552 mln zł
- III nabór KPO: 56 umów o wartości ponad 353,5 mln zł
- IV nabór KPO: 154 umowy na kwotę prawie 776 mln zł
Problem pozostałych "białych plam" w Polsce
Mimo tej skali działań wiadomo jednak, że inwestycje te nie rozwiążą problemu białych plam w pełni — wciąż pozostanie wiele miejsc bez dostępu do szybkiego internetu. W środowisku operatorskim coraz częściej pojawia się więc pytanie, czy w przyszłości przewidziane są kolejne konkursy oraz jakie działania państwo planuje wobec obszarów, gdzie nie ma dostępu do światłowodu i gdzie – z uwagi na brak opłacalności – trudno liczyć na inwestycje komercyjne.
Kwestia dalszego finansowania rozwoju sieci była jednym z głównych tematów konferencji KIKE, która odbyła się pod koniec października w Warszawie. W trakcie wydarzenia zorganizowano panel dyskusyjny „Co po KPO? Dalsze finansowanie sieci szerokopasmowych”.
Brak piątego konkursu KPO i ograniczenia środków FERC
Przedstawiciel Ministerstwa Cyfryzacji jasno zaznaczył, że piąty konkurs KPO na dofinansowanie budowy sieci szerokopasmowych już się nie odbędzie — w kalendarzu programu nie ma na to miejsca, ponieważ wszystkie projekty muszą zostać zakończone do końca sierpnia 2026 r. Jednocześnie poinformowano, że w ramach FERC nie przewidziano środków na kolejne konkursy inwestycyjne dotyczące budowy infrastruktury. Program obejmuje jednak finansowanie tzw. bonów łączności, czyli dopłat dla użytkowników końcowych, które mają stymulować popyt i zachęcać do korzystania z usług szybkiego internetu.
Rola samorządów w budowie sieci szerokopasmowych
Obecnie, jak wskazał przedstawiciel resortu cyfryzacji, decydenci skłaniają się ku rozwiązaniu, w którym dotacje na budowę sieci szerokopasmowych byłyby przyznawane przede wszystkim samorządom, a nie operatorom.
Pomysł ten wywołał w trakcie debaty szeroką dyskusję. Część panelistów poddawała w wątpliwość, czy samorządy są przygotowane do realizacji tego typu inwestycji. Przedstawiciele KIKE, izby reprezentującej interesy lokalnych operatorów, podkreślali, że popierają większe zaangażowanie samorządów, ale ich rola powinna ograniczać się głównie do identyfikacji „białych plam” — obszarów pozbawionych dostępu do internetu. Realizacja samej infrastruktury powinna pozostać w gestii operatorów, którzy dysponują doświadczeniem i zasobami niezbędnymi do budowy sieci.
W przeszłości kilka gmin, m.in. Pyzdry, Lubin czy Miedzichowo, zdołało zrealizować budowę sieci dzięki wsparciu Funduszu Szerokopasmowego. W praktyce jednak znacząca część środków z tego funduszu była i jest przeznaczana na inne cele, w tym projekty związane z cyberbezpieczeństwem. Przedstawiciel resortu cyfryzacji poinformował podczas konferencji KIKE, że w najbliższej przyszłości szansa na finansowanie budowy sieci z Funduszu Szerokopasmowego jest niewielka — aby to było możliwe, konieczna byłaby nowelizacja rozporządzenia regulującego funkcjonowanie tego funduszu.
